De Gevolgen van Theïstische Evolutie

Voor ik in oktober op vakantie ging had ik een prijsvraag uitgeschreven. De winnaar was Ruud Nevels, hij heeft de boekjes Argumenten voor een Jonge Aarde en Waarom is er Lijden en Dood? gewonnen. Martin Sulman won de tweede prijs, namelijk dat hij een onderwerp voor dit blog aan mocht dragen. En zoals de titel zegt is zijn keus gevallen op wat de gevolgen zijn van theïstische evolutie. Nogmaals gefeliciteerd, prijswinnaars!

Theïstisch evolutionisten (door mij afgekort als thevo’s) geloven dat God door middel van evolutie de wereld heeft geschapen. Er zijn verschillende varianten van de theorie. De meesten – althans die ik ken – geloven dat God na de initiële schepping bij de oerknal zo’n 14 miljard jaar geleden geen scheppingswonderen meer heeft gedaan. Hij zou dan als een soort ‘Ingenieur in ruste’ de boel aangezwengeld hebben, en de natuurlijke processen ontworpen hebben die uiteindelijk na miljarden jaren planeten, leven en de mens voortbrachten.TheisticEvolution

Bijbelse onderbouwing
Nergens in de Bijbel kom je teksten tegen die deze theorie ondersteunen. Nee, de Bijbel spreekt juist van een recente, zesdaagse schepping door een God Die persoonlijk met Zijn schepping begaan is. Om geloof in evolutie aan de Bijbel toe te voegen moet je teksten gaan verdraaien en uit hun context halen.
Soms wijzen thevo’s op teksten als deze om hun verhaal te ondersteunen:

En God zei: Laat de aarde groen doen opkomen, zaaddragend gewas, vruchtbomen, die naar hun soort vrucht dragen, waarin hun zaad is op de aarde! En het was zo.
En de aarde bracht groen voort, zaaddragend gewas naar zijn soort en bomen die vrucht dragen waarin hun zaad is, naar hun soort. En God zag dat het goed was. 

Genesis 1:11-12, HSV, nadruk toegevoegd

Omdat hier de aarde de entiteit is die voortbrengt, en niet God, zou dat betekenen dat evolutie volgens Genesis 1 een mogelijkheid is. In het Engels is daar een hele mooie uitdrukking voor: grasping at straws, grijpen naar strohalmen. Eén klein detail zou misschien, mogelijk, eventueel het evolutieverhaal kunnen ondersteunen, maar de overkoepelende tekst spreekt evolutie tegen. Dus moet je die tekst volgens thevo’s als allegorisch of poëtisch opvatten.

De lezing van Genesis 1 (en 2)
Thevo’s beweren ook dat er twee scheppingsverhalen in Genesis 1 en 2 staan die elkaar tegenspreken. Het voert voor dit artikel te ver om daar uitgebreid op in te gaan, maar in een volgend artikel zal ik daar wel eens aandacht aan 20151127_171718besteden. De korte samenvatting is dat Genesis 2 een gedetailleerd verslag geeft van dag 6 uit Genesis 1.
Maar omdat Genesis 1 en 2 elkaar tegen zouden spreken – en natuurlijk omdat ze ‘de wetenschap’ tegenspreken – is de gangbare opvatting dat je de eerste hoofdstukken van Genesis als poëzie of allegorie moet lezen. Tekstueel zijn daar geen aanwijzingen voor: het woord- en grammaticagebruik van de Hebreeuwse tekst van Genesis 1-11 laat er geen twijfel over bestaan dat dit als een verslag is bedoeld; als proza, niet als poëzie. Dat op zichzelf zegt natuurlijk niets of de historische correctheid van die teksten. Maar je kunt er van uit gaan dat de auteur bedoelde dat wat hij schreef echt gebeurd was.

De link naar andere teksten
Niet alleen de auteur(s) van Genesis geloofde(n) dat de schepping, zondeval, zondvloed en toren van Babel historisch correct waren, ook latere auteurs uit zowel het Oude als het Nieuwe Testament bevestigen die lezing.
Wanneer Mozes de Tien Geboden krijgt, staat daar in Exodus 20:11 dat de zesdaagse werkweek terug verwijst naar de zesdaagse schepping. Interessant feitje: alle tijdsaanduidingen die wij kennen zijn gebaseerd op natuurverschijnselen (of delen daarvan): een dag is de rotatie van de aarde om haar as, een maand de rotatie van de maan om de aarde en een jaar van de aarde om de zon. Maar de week heeft geen enkele parallel met die natuurverschijnselen. Er zit niet een geheel aantal weken in een maand of in een jaar. Dat patroon van 7 dagen kom je alleen bij de schepping tegen.
Maar ook andere auteurs bevestigen de historiciteit van Genesis. Jezus verwijst naar de schepping van de mens (waarbij Hij uit zowel Genesis 1 als 2 citeert) wanneer Hij bevraagd wordt over het huwelijk (Mat. 19:3-6, Mar. 10:4-9). En Petrus vergelijkt in zijn eerste brief de zondvloed met het laatste oordeel (1 Petr. 3:3-8).
Maar geen enkele auteur heeft zo veel over de schepping geschreven als Paulus, de apostel voor de heidenen. En dat deed hij met reden. Een mooi voorbeeld daarvan is zijn preek op de Areopagus. Hij begint het Evangelie bij het begin: de schepping. Dat zouden voorgangers met Kerst wat mij betreft veel meer mogen doen (dus, kerkgangers, spreek je dominee er op aan als je dit leest, want juist met Kerst zitten de kerken vol mensen die het evangelie nog nooit gehoord hebben).
Paulus legt heel duidelijk het verband tussen Jezus en Adam: Jezus is gekomen om de zonde van Adam ongedaan te maken (Rom. 5:12, 1 Kor. 15:21-22). 

0405
Heel de Schrift is door God ingegeven en is nuttig om daarmee te onderwijzen, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de rechtvaardigheid. – 2 Timotheüs 3:16, HSV

Tegenwerpingen
Thevo’s geven hierbij als tegenwerping dat deze mensen werkten met wat ze wisten vanuit hun beperkte, onwetenschappelijke kennis, en dat God het scheppingsverhaal versimpeld heeft weergegeven zodat de primitieve Israëlieten het zouden kunnen begrijpen (hierbij zit al het evolutionistische wereldbeeld ingebakken dat men vroeger primitiever was dan wij nu).
Maar God kan niet liegen. Daarbij, evolutie wordt ook aan kinderen uitgelegd (1), dus waarom zouden volwassenen uit die tijd het niet kunnen begrijpen? En evolutie is al een heel oud concept, dat al bij de Grieken en de Chinezen bekend was (2).

Inconsistent 
Wat opvalt bij thevo’s is dat ze, om het maar even in Bijbelse termen te zeggen, met twee maten meten. Ze hanteren een hele andere hermeneutiek (Bijbelverklaring) voor Genesis 1-11 dan voor de rest van de Bijbel. Bij Genesis 1-11 volgen ze wat ‘de wetenschap’ zegt over het ontstaan van de aarde. Dan accepteren ze miljoenen jaren, dat alles vanzelf is ontstaan, et cetera.
Maar vanaf Genesis 12 wordt over het algemeen de Bijbel boven de wetenschap gesteld. Natuurlijk kom je in het OT wel dingen tegen die door thevo’s ontkend worden (zoals de kamelen in de tijd van Abraham (3) of Gods handelen bij de doortocht door de Schelfzee (4)), maar ik moet de eerste thevo nog tegenkomen die de wonderen van Jezus in twijfel trekt.
Vreemd eigenlijk, want volgens diezelfde wetenschap die zegt dat de aarde niet in 6 dagen geschapen kan zijn, kunnen mensen niet uit de dood opstaan, kunnen ze niet over water lopen, stormen kalmeren, water in wijn veranderen of met een handjevol brood een hele menigte voeden. 
Thevo’s volgen dus de wetenschap selectief, en ze zijn daarmee inconsistent.

Motivatie
Ik ben er van overtuigd dat de motivatie van de meeste theïstisch evolutionisten zuiver is. Ze willen kinderen en jongeren binnen de kerk houden (1) hen vooroordelen die in de wereld over christenen heersen uit de weg ruimen (bijvoorbeeld dat christenen achterlijk zijn en anti-wetenschap). Daarom gaan ze dus op dit gebied met de wereld mee. Natuurlijk kan dat alleen maar wanneer je zelf overtuigd bent van het evolutieverhaal. Verschillende thevo’s hebben slechts één kant van het verhaal bestudeerd en weigeren om creationistisch materiaal te lezen, of kennen alleen maar verouderd materiaal – want ook de creationistische wetenschap heeft de afgelopen 30 jaar niet stil gestaan!

Wanneer Petrus de zondvloed vergelijkt met het laatste oordeel, en de zondvloed was niet wereldwijd, betekent dat dan ook dat het laatste oordeel niet wereldwijd kan zijn? Dat het oordeel alleen maar op een lokaal gebied in Mesopotamië valt? En dat je dus buiten dat gebied veilig bent? En natuurlijk mogen we niet vergeten dat God na de zondvloed de belofte doet om nooit meer een wereldwijde vloed te sturen. Aan die belofte heeft Hij zich gehouden, maar een lokale vloed is er nog heel vaak geweest.

local-flood
Het water steeg meer en meer op de aarde, zodat alle hoge bergen die onder heel de hemel zijn, bedekt werden.
Nog vijftien el daarboven steeg het water, en de bergen werden bedekt.
– Genesis 7:19-20, HSV

Gevolgen van Theïstische Evolutie
Tot zo ver de inleiding :-). Want dit artikel zou gaan over de gevolgen van geloof in evolutie aan de Bijbel toevoegen. Daarvoor was het eerst echter nodig om theïstische evolutie een beetje te begrijpen.
Wanneer je evolutie aan de Bijbel toe voegt kom je in de knoop. Het lost een paar problemen op, want door Genesis 1-11 als allegorie op te vatten breng je de Bijbel op één lijn met de wetenschap.
Toch is het middel erger dan de ziekte. Want als je namelijk het begin van de Bijbel als allegorisch opvat, dan heeft dat gevolgen voor de rest van de Bijbel. Hoe zit het dan met de teksten die ik hierboven heb aangehaald? Als christen heb je dan geen reden meer om een Bijbels huwelijk van één man en één vrouw te verdedigen. Want de basis voor dat huwelijk komt uit Genesis, zoals Jezus ook aanhaalt.
En als God in de Tien Geboden zegt dat je geen vals getuigenis af mag leggen (Ex. 20:16), wat betekent het dan dat Hij 5 verzen eerder heeft gezegd dat Hij in 6 dagen de wereld heeft geschapen? Dat lijkt me toch een vals getuigenis te zijn.
Het grootste theologische probleem voor Thevo’s is nog wel de zondeval. Want volgens zowel Genesis als Romeinen is de dood door de zondeval in de wereld gekomen, door de acties van de mens. Maar als er al miljoenen jaren van evolutie (oftewel: uitsterven) zijn geweest vóór de mens ten tonele verscheen, hoe kan de dood dan door de schuld van de mens er zijn gekomen?
Thevo’s erkennen dit probleem en proberen het op te lossen door te stellen dat het hier om een ‘geestelijke dood’ gaat – Adam stierf immers niet letterlijk ‘op de dag’ dat hij van de boom at, maar hij ‘stierf’ wel ‘geestelijk’. Uitspraken als deze getuigen van een beperkte of geen kennis van het Hebreeuws (‘op de dag’ betekent namelijk zoiets als ‘in die tijd’, of in deze context: ‘vanaf dan is je lot bezegeld’).
Maar als de zondeval een geestelijke dood teweeg bracht, waarom moest Jezus dan een letterlijke dood sterven?
Er zit ook een opvallende parallel tussen de kruisiging en de zondeval. Jezus droeg letterlijk de gevolgen van de zondeval aan het kruis – naaktheid, dorens en distels, lijden, bloedvergieten, vloek (want iedereen die aan een boom hangt is een vervloekte, Deut. 21:23).

Waar ik voor vrees is dat wanneer men evolutie aan de Bijbel toevoegt is Boek Templetondat je dan op een hellend vlak naar ongeloof terecht komt. Want als ‘de wetenschap’ al mag bepalen hoe je het begin van de Bijbel leest, waarom dan niet ook hoe je de rest van de Bijbel leest? Vrijzinnigheid ligt dan op de loer.
Natuurlijk is het niet zo dat elke thevo aan het eind van zijn leven het geloof vaarwel zegt, maar er zijn voorbeelden, de bekendste is Charles Templeton, een evangelist die op aanraden van bekenden ging studeren, over evolutie hoorde en uiteindelijk het geloof vaarwel zei. (5)

Een nieuwe stroming
Thevo’s verwijten creationisten er vaak van dat zij een nieuwe stroming zijn die met pseudowetenschap probeert de Bijbel te verklaren. Maar het zijn juist de theïstisch evolutionisten zelf die de nieuwelingen zijn. Recent is een goed boek verschenen van William VanDoodewaard (6). Dat boek laat zien dat er geen enkele twijfel over bestaat dat de kerk door de eeuwen heen Adam als historisch persoon heeft gezien (met alle gevolgen van dien, dus een recente schepping en een letterlijke zondeval). Thevo’s zijn dus de vreemde eend in de bijt.

Wetenschap… wordt vervolgd
Waar ik het in dit artikel helemaal niet over gehad heb is de wetenschappelijke (in)correctheid van evolutie. Door omstandigheden heb ik nu een aantal blogs geschreven over theïstische evolutie en de gevolgen voor de Bijbel. De komende tijd hoop ik me weer wat meer op de wetenschappelijke kant van het verhaal te gaan richten.

Referenties
(1) https://waaromschepping.wordpress.com/2015/10/05/was-het-logboek-maar-geheim-gebleven-recensie/
(2) http://www.biologyreference.com/Gr-Hi/History-of-Evolutionary-Thought.html
(3) Archeologen hebben uitspraken gedaan dat er geen kamelenbotten zijn gevonden die uit de tijd van Abraham stammen en er dus ook geen kamelen waren – een argument uit de stilte (afwezigheid van bewijs is geen bewijs voor het afwezig zijn).
(4) Een interpretatie die ik op de basisschool al hoorde is dat een meteorietinslag ervoor gezorgd zou hebben dat de Schelfzee droog zou komen te liggen. Deze visie wordt ook vertolkt in de (zeer onbijbelse) film Exodus: Gods and Kings.
(5) http://creation.com/the-slippery-slide-to-unbelief-a-famous-evangelist-goes-from-hope-to-hopelessness
(6) VanDoodewaard, W., The Quest for the Historical Adam, Reformation Heritage Books, 2015

 

 

Advertenties

8 thoughts on “De Gevolgen van Theïstische Evolutie

  1. Toen ik de pagina van theistische evolutionisten bezocht,vertelde ik dat ik een aantal Bijbelse bezwaren tegen de theistische evolutie aanvoerde in mijn manuscript. Ik plaatste ze in een post en ik beloofde dat ik hun tegenargumenten ook op zou nemen in mijn boek. Ze kregen een prachtkans op invloed. Maar ik werd direct geblokkeerd…

    Like

  2. Geloofd u ook dat de aarde plat is? Als je Genesis letterlijk neemt moet je de hele bijbel letterlijk nemen. Dus ook dat de aarde plat is. De bijbel toond namelijk een verouderd wereldbeeld en beschrijft een platte aarde.

    Like

    1. Hoi Bas,

      Nee, ik ben geen aanhanger van de platte aardetheorieën. In het komende nummer van Weet Magazine (oktober) heb ik zelfs een artikel staan dat ingaat tegen de moderne ‘flat earthers’.

      Ook klopt je stelling niet dat als je Genesis letterlijk neemt, je de hele Bijbel letterlijk moet nemen. Je moet de Bijbel lezen in z’n context. Genesis is een historisch verslag. Maar de Bijbelteksten waar staat dat de aarde plat is komen uit de poëtische boeken, die je dus per definitie niet letterlijk moet nemen.

      Uit onderzoek is gebleken dat de oude Israëlieten helemaal geen wereldbeeld hadden in de zin zoals wij dat kennen. Dat was voor hun geen issue. Daarom kun je ook niet zeggen dat de Bijbel een wereldbeeld beschrijft.

      Overigens is het wereldbeeld van een platte aarde zeker niet ‘verouderd’, het is juist eerder een moderne theorie. Vroeger geloofde men helemaal niet in een platte aarde.

      Like

      1. Het klopt niet dat mensen vroeger niet in een platte aarde geloofden. In de Romeinse tijd dacht iedereen nog dat de aarde een platte schijf was, omdat ze toen nog niet de kennis over de vorm van de aarde hadden die we nu hebben. Pas in de late middeleeuwen begon het bij het gewone volk door te dringen dat de aarde een bol vorm heeft.

        Like

        1. Hoi Bas,

          Als je statements zoals deze doet zou ik graag van je willen zien wat je bron is. Bij de oude Grieken was al bekend dat de aarde een bolvorm had (Aristoteles, Eratosthenes). Die kennis is, in elk geval bij het geleerde deel van de bevolking, altijd gebleven. Ik heb zo snel geen bevestiging kunnen vinden in de Romeinse literatuur dat er verwezen wordt naar een bolvormige aarde. Maar het geeft toch te denken dat er zo veel munten zijn waarop Jupiter een globe (de aardbol?), al dan niet met Victoria, de overwinning, aan de keizer geeft…

          Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s