De Ster van Bethlehem

poster kerst 2015 website1

Zo’n 2000 jaar geleden waren er een aantal wijze mannen die Jeruzalem bezochten. Zij vroegen aan koning Herodes waar de Koning van de Joden was. Die was nu geboren. Dat hadden ze in de sterren gezien. Een ster leidde hen naar Bethlehem, naar de stal en de kribbe waar ze het Kindje Jezus vonden. 

Al tweeduizend jaar lang vraagt men zich af wat die ster van Bethlehem nu precies was. Zo vlak voor Kerst even de belangrijkste theorieën op een rijtje.

Waar gaat het over?
In het Bijbelboek Mattheüs staat de geboorte van Jezus beschreven:

Jezus werd geboren in Bethlehem in de provincie Judea. Koning Herodes was toen aan het bewind. In dezelfde tijd kwamen er enkele sterrenkundigen uit het oosten naar Jeruzalem.
“Waar kunnen wij de nieuwe koning van de Joden vinden?” vroegen zij. “Want in ons land, ver in het oosten, hebben wij een bijzondere ster zien opgaan. Daardoor wisten wij dat de grote Joodse koning geboren was. Wij zijn gekomen om Hem eer te bewijzen.”
Toen koning Herodes dit hoorde, raakte hij in paniek. In de stad was de spanning voelbaar.
Hij riep de leidende priesters en de godsdienstleraars bijeen en vroeg of zij wisten waar de Christus zou worden geboren.
“In Bethlehem”, antwoordden zij. “In Judea. Want de profeet Micha heeft geschreven:
‘Bethlehem in Efratha, u bent één van de kleinste steden in Juda, maar toch zult u de geboorteplaats zijn van onze Koning, die mijn volk zal leiden.”
Herodes liet de sterrenkundigen in het geheim bij zich komen. Na te hebben uitgehoord wanneer zij de ster voor het eerst hadden gezien, liet hij hen gaan en zei:
“Ga naar Bethlehem en zoek het kind. Als u het hebt gevonden, kom dan terug om mij er alles over te vertellen. Want ik wil Hem ook eer gaan bewijzen.”
Toen reisden de sterrenkundigen verder. Tot hun verrassing stond de bijzondere ster, die zij in het oosten hadden gezien, plotseling wéér aan de hemel.
10 De ster ging voor hen uit en bleef stilstaan boven het huis waar het kind woonde.
11 Zij gingen naar binnen en vonden het kind en Zijn moeder Maria. Eerbiedig knielden zij voor Hem neer. Zij gaven Hem kostbare geschenken: goud, wierook en mirre.
12 Maar zij gingen niet via Jeruzalem naar hun land terug. God had hen in een droom gewaarschuwd niet bij Herodes langs te gaan. Daarom kozen zij een andere weg.

Mattheüs 2:1-12, Het Boek

Voor velen is dit een bekende geschiedenis. De sterrenkundigen (in sommige vertalingen ‘magiërs’ of ‘wijzen’ genoemd) uit het oosten komen op bezoek bij het Kindje Jezus met goud, wierook en mirre.
Even voor de goede orde: er staat dus niet in de Bijbel dat er 3 wijzen waren. Dat is zo in de traditie gegroeid, omdat er 3 geschenken worden benoemd.

Wie waren de wijzen?
Wat je moet weten is dat in de Bijbel windrichtingen altijd vanuit Israël gezien worden (vanuit Jeruzalem, om precies te zijn). Dus als er staat ‘uit het oosten’ dan betekent dat: ten oosten van Jeruzalem. En aan de andere
wijzen kant van de woestijn ligt het huidige Iran, in de tijd van de Bijbel Perzië genoemd. De Perzen stonden bekend om hun sterrenkundigen. Maar de sterrenkunde van vroeger lijkt niet op de sterrenkunde (astronomie) van nu. Nu worden de sterren en planeten bestudeerd om dingen te leren uit de natuurlijke wereld, maar vroeger werden ze ook gebruikt om de toekomst mee te voorspellen (astrologie). Die twee begrippen, die nu gescheiden zijn, gingen vroeger hand in hand.

Dat betekent dat de wijzen of magiërs uit het oosten naar de sterren keken om te zien wat er in de wereld te gebeuren stond. Een soort nu.nl van 2000 jaar geleden. Aan de hand van de sterren konden ze zien dat er een Koning geboren zou worden.

Wat zagen ze dan precies?
Wanneer je met hedendaagse, westerse ogen de Bijbel leest, mis je een aantal details. Dat komt omdat definities door de eeuwen heen
veranderen. Je hebt dat net al gezien met sterrenkunde (astronomie en astrologie, dat nu gescheiden is maar vroeger hetzelfde begrip was). Zo is ook de betekenis van het woord ‘ster’ door de eeuwen heen veranderd. Het Griekse woord wat daar gebruikt wordt (deze tekst is oorspronkelijk in het Grieks geschreven) is astèr (ἀστὴρ), waar ons woord voor astronomie ook van afgeleid is. Bij een ster denk je nu aan een brandende gasbol, maar vroeger was dat begrip veel breder: ook kometen, supernova’s en zelfs planeten (dwaalsterren, zoals ze toen genoemd werden) werden als ‘ster’ beschouwd.

 

800px-Comet_P1_McNaught02_-_23-01-07-edited
Komeet, foto van Soerfm via Wikipedia

Optie 1: supernova of komeet
De eerste gedachte is dat het bij de ster van Bethlehem misschien om een natuurverschijnsel gaat. Een supernova (exploderende ster) of komeet zijn dan grote kanshebbers. Supernova’s zien er uit als hele heldere sterren, die na een paar maanden weer verdwijnen. Kometen zijn vooral in de avond- of ochtendschemering goed te zien en hebben een 
kenmerkende staart, die je soms ook bij afbeeldingen van de ster van Bethlehem ziet.Toch is het onwaarschijnlijk dat een supernova of komeet de ster van Bethlehem was. Deze objecten lijken namelijk stil te staan aan de hemel, en zouden dus niet voor de wijzen uit kunnen gaan. Ook verschijnen ze niet meer nadat ze verdwenen zijn (of, in het geval van kometen, pas vele jaren later).

Optie 2: een conjunctie van planeten
Het komt wel eens ooit voor dat een planeet heel dicht bij een ster of een andere planeet staat. Dan kunnen ze samen op één heel heldere ster lijken. Dat heet een conjunctie. Voor de sterrenkundigen uit het oosten zouden dit soort conjuncties een grote waarde hebben. Zij koppelden immers betekenissen aan sterren en planeten. Jupiter werd door hen bijvoorbeeld gezien als de ‘koning van de planeten’. In de jaren voor onze jaartelling waren er een paar van zulke conjuncties. In 7/6 v. Chr. passeerden de planeten Jupiter en Saturnus elkaar. En in 2/1 v. Chr. was er een conjunctie van Jupiter met Regulus – de koningsster – in het sterrenbeeld Leeuw.

stellarium-002
Conjunctie van Jupiter en Saturnus in Vissen, 6 v. Chr. Afbeelding via Stellarium.
stellarium-004
Conjunctie van Jupiter en Regulus, 1 v. Chr. Afbeelding via Stellarium.

Dit zouden tekens zijn geweest die de wijzen uit het oosten waren opgevallen, omdat zij de sterren bestudeerden, maar de priesters en godsdienstleraars in Jeruzalem niet. Wat dat betreft zou het bij het plaatje passen. Ook omdat dit soort conjuncties meerdere keren voor kunnen komen, want soms lijkt het vanuit de aarde alsof die planeten een stukje achteruit gaan.
Maar ook deze theorie lijkt tekort te schieten op het punt dat deze zelfde ster voor de wijzen uitgaat van Jeruzalem naar Bethlehem (zo’n 10 km ten zuiden van Jeruzalem) en vervolgens stil blijft staan boven het huis van Jezus, Jozef en Maria.

Optie 3: Een bovennatuurlijk verschijnsel
In de Bijbel lees je wel vaker dat God wonderen doet. Maria, die nog nooit met een man had geslapen, krijgt te horen dat ze zwanger wordt. Jezus zelf geneest zieken, verandert water in wijn, loopt over water, wekt doden op en geeft grote menigten te eten van een paar broden en visjes. Het is daarom ook best mogelijk dat deze ster, waarvan de beschrijving niet op een natuurverschijnsel lijkt te passen, iets bovennatuurlijks was. Een lichtbron, die God aan de hemel had geplaatst, en die de wijzen in het oosten wel konden zien, maar de inwoners van Israël niet. Of een engel, die voor de wijzen uit ging.

Edward_Burne-Jones_-_The_Star_of_Bethlehem_-_Google_Art_Project
In dit schilderij van Edward Burne-Jones uit de laat-19e eeuw wordt de ster vertegenwoordig door een engel.

Conclusie
Ook al kunnen we niet met zekerheid zeggen wat de ster van Bethlehem precies was, kunnen we wel heel veel zeggen over die andere Ster van Bethlehem, Jezus Christus, wiens geboorte we met Kerst herdenken.

Helemaal in het begin van de Bijbel lees je dat God deze wereld perfect had geschapen. God en de mensen leefden samen en hadden een relatie met elkaar. 

Slide1

Maar de eerste mensen, Adam en Eva, waren God ongehoorzaam. Hierdoor kwam er een kloof tussen God en de mensen. Dat wordt zonde genoemd: je doel missen. Het was de bedoeling dat de mensen in relatie met God leefden. Dat kon nu niet meer.

Slide2

Vanuit onze kant kunnen we die kloof niet overbruggen. Anders gezegd: wij kunnen het nooit goed genoeg doen in Gods ogen. God heeft ons een aantal voorbeeldregeltjes gegeven waarin Hij omschrijft wat Hij van ons verwacht. Je kent ze als de tien geboden.

Slide3

Jezus heeft die geboden nog eens extra aangescherpt. Waar in de tien geboden staat dat je niet mag doden, zegt Jezus dat je aan dit gebod al schuldig bent als je hatelijk over iemand denkt, want dan heb je hem in je hart al vermoord. En van het gebod dat je geen overspel mag plegen zegt Jezus: “Wie met begerige ogen naar een vrouw kijkt, heeft in zijn hart al overspel met haar gepleegd.”

Het is dus als mens niet mogelijk om bij God terug te komen. Maar bij God is dat wel mogelijk! God heeft de kloof overbrugd door Zelf naar de aarde te komen, als Jezus Christus.

Want God heeft zoveel liefde voor de wereld, dat Hij Zijn enige Zoon heeft gegeven; zodat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat maar eeuwig leven heeft.

Johannes 3:16, Het Boek

God heeft van Zijn kant uit de kloof overbrugd, met het Kruis van Jezus. Als mensen staan we allemaal schuldig voor God, en verdienen we de doodstraf. Maar God Zelf heeft die straf op Zich genomen. Dat vieren we met Pasen. Het enige wat wij hoeven te doen is in Jezus, Gods Zoon, te geloven, en te accepteren dat Hij onze straf heeft gedragen. Wij mogen God dan ook als onze Vader zien!

Slide4

Als je gelooft dat je het als mens niet kunt redden en dat je God nodig hebt, spreek het dan naar Hem uit, bijvoorbeeld door het volgende gebed te bidden:

Vader, ik heb spijt van alle dingen die ik verkeerd heb gedaan. Sorry dat ik Uw geboden heb overtreden. Dank U dat U Uw Zoon Jezus naar de aarde hebt gezonden, en dat Hij mijn straf aan het kruis gedragen heeft. Help mij alstublieft om steeds meer op Jezus te gaan lijken. Amen.

Als je dit zojuist serieus hebt gebeden, mag je er op vertrouwen dat God je gehoord heeft. Maar laat het hier niet bij zitten. Ga eens in de Bijbel lezen (begin bij voorkeur bij de verhalen over Jezus, ongeveer op 3/4 van de Bijbel). Ga op zoek naar christenen in je nabije omgeving, bijvoorbeeld in een kerk. Je kunt ook altijd contact opnemen als je vragen hebt.

Als je meer wilt weten of zelf een Bijbel aan wilt schaffen, kijk dan eens bij een christelijke boekwinkel bij jou in de buurt.

Fijne kerst!

Advertenties

21 thoughts on “De Ster van Bethlehem

  1. Gewoon nieuwsgierig: een ster, of komeet, of planeet, ze staan allemaal zo ver weg dat ik me geen voorstelling kan maken bij Matt 2:10: dat de ster boven het huis stil bleef staan. Dat is dan zo afhankelijk van de kijk positie.
    Iemand een idee?

    Like

    1. Dat is precies de reden dat ik vermoed dat het helemaal niet om een ster, planeet of komeet gaat, maar juist iets in de atmosfeer. Optie 3 lijkt me het meest waarschijnlijk. Maar helemaal zeker zullen we het denk ik nooit weten.

      Like

  2. De geboorte van Jezus staat ook beschreven in het Bijbelboek Lukas. Als je nauwkeurig leest en e.e.a. narekent lijkt het er op dat bij Mattheüs Jezus geboren is in het jaar -6 en bij Lukas in -1.
    Het lijkt me dan ook moeilijk om er met astronomie achter te komen wat de ster van Bethlehem nu precies was.

    Like

    1. Op basis van enkel de Bijbel kun je geen conclusie trekken over wanneer Jezus geboren is. Daar heb je andere gegevens voor nodig, zoals algemeen geaccepteerde data van wie wanneer leefde en regeerde. In Mattheüs staat overigens niet de geboorte van Jezus beschreven. Het is niet bekend wanneer de wijzen kwamen, maar dat Herodes alle kinderen in Bethlehem onder de 2 jaar liet vermoorden doet vermoeden dat de wijzen kwamen toen Jezus al ongeveer een jaar oud was. De beide geschiedenissen spreken elkaar niet tegen.

      Like

  3. In Lukas 3 staat dat Jezus 30 jaar oud was in het 15e regeringsjaar van Tiberius. Volgens deskundigen wordt in de Bijbel met 30 jaar oud altijd bedoeld ‘in het 30e levenslaar’. Jezus was dus 29 jaar in het jaar 29. Er is geen jaar 0 geweest. Jezus moet dus geboren zijn in -1. In Lukas 1:5 is sprake van de koning van Judea. Het rijk van Herodus de Grote was dus al gedeeld omdat hij niet meer leefde. Genoemde Herodus zal dan Herodus Archelaüs geweest zijn. Bij Mattheüs gaat het duidelijk over Herodus de Grote.

    Like

    1. Ik heb er niet alle vertalingen of de grondtekst op nageslagen, maar in Lukas 3:23 staat in de HSV dat Jezus ongeveer dertig was. Het is dus lastig om op basis van dit vers een exact geboortejaar te destilleren. Ook over het sterfjaar van Herodes de Grote zijn nog vaak discussies. Zie bijvoorbeeld dit artikel van een archeologie-website.

      Het is overigens niet mijn bedoeling om een exact geboortejaar aan te wijzen op basis van de sterren. Persoonlijk neig ik er ook naar dat de ster een bovennatuurlijke gebeurtenis was. Dank dat je constructief meedenkt!

      Like

  4. Persoonlijk denk ik dat het een engel (Gabriel?) is geweest; die kunnen meerdere fysieke vormen aannemen; de Bijbel noemt ze lichtbrenger, Morgensterren (!) en ze kunnen gemakkelijk verplaatsen tot op de meter (boven het Huis; n.b. NIET stal (!)). Sterren en planeten kunnen dat niet. Dus, wat mij betreft: hoe moeilijk kan het zijn?!

    Like

  5. Als Jezus in 8 v. Chr. geboren is (volkstellingen waren er om de 14 jaar en er was een volkstelling in 6 n. Chr.), dan was Hij 37 jaar toen er stond dat Hij ongeveer dertig was. Dat lijkt mij aardig te kloppen als je bedenkt dat er elders staat dat Hij nog geen vijftig was.

    Like

    1. Hey Bas,
      Je (of moet ik zeggen, Van der Kaaij, die je hier citeert zonder aan te geven dat je hem citeert) hebt duidelijk ‘Zeitgeist’ gezien. Het is jammer dat je je conclusies zo sterk baseert op die leugenfilm – want dat is het. Als je ook maar een klein beetje de geschiedenis induikt kun je niet anders dan erkennen dat Jezus echt bestaan heeft. Ook mensen buiten Zijn eigen sympathisantenkring berichtten over Hem, zoals Tacitus en Flavius Josephus.
      Jezus is niet op 25 december geboren. Maar dat maakt niet uit, want dat zijn Horus, Osiris, Mithras, etc. ook niet. Ook zijn ze niet uit een maagd geboren, hebben ze geen sterven en opstanding doorgemaakt, etc. Om er nog maar van te zwijgen dat geen van die Egyptische goden mens is geworden, dat was beneden hun stand. Je kunt zelfs niet spreken over ‘de Osirismythe’ zoals Van der Kaaij doet, want er is niet één consistente Egyptische mythologie, die is in de loop der eeuwen steeds veranderd.

      Alles wijst er op dat Jezus weldegelijk een historisch Persoon is geweest. Ik durf zelfs te stellen dat er meer aanwijzingen zijn dat Jezus heeft bestaan dan dat Bas of Gert-Jan hebben bestaan.

      Dus wees niet te snel met uit de lucht gegrepen uitspraken als van deze dominee, die zich heeft laten beïnvloeden door antitheïsten met een agenda om de hele wereld hun eigen geloof op te leggen.

      Like

  6. Eigenlijk geloof ik wel dat Jezus een historisch persoon was maar de evangelieen zijn een mengeling van historische en mythische verhalen. De evangelieen zijn veel later na Jezus dood geschreven. De evangelieschrijvers hebben Jezus niet persoonlijk gekend. Ze hebben Jezus goddelijk gemaakt door veel oudere mythen aan het verhaal toe te voegen.

    Het verhaal over Dumuzi, een Sumerische herder lijkt erg op dat van Jezus zoals het in de bijbel wordt beschreven: een van zijn beste vrienden verraadde hem, waarna hij werd meegevoerd, gegeseld, ter dood gebracht en beweend door vrouwen – waarna hij drie dagen later weer herrijst uit de dood.

    http://www.volkskrant.nl/wetenschap/-lijdensverhaal-jezus-is-plagiaat~a3637618/

    Like

    1. Het is zeer onwaarschijnlijk dat de evangeliën en Handelingen lang na het leven van Jezus zijn geschreven. Er wordt namelijk geen melding gemaakt van de val van Jeruzalem en de verwoesting van de Tempel (behalve in de rede op de Olijfberg, maar dan is het een profetie van Jezus). De inname van Jeruzalem was het ergste dat het Joodse volk had kunnen overkomen. Dat er dus geen melding van wordt gemaakt geeft aan dat de originele geschriften van vóór 70 n. Chr. zijn, in elk geval van Handelingen.

      Ik vraag me af wat voor reden de apostelen hadden om mythen aan Jezus’ levensverhaal toe te voegen (en om daar vervolgens de marteldood voor te sterven). Daar zit totaal geen eigen gewin in.

      De mythe van Dumuzi (of Tammuz) lijkt oppervlakkig gezien misschien op het lijden en sterven van Jezus, maar als je een klein beetje gaat graven kom je erachter dat dit een heel ander verhaal is, gewoon een Babylonische mythe die vrij duidelijk niet aan de basis van het verslag uit de Bijbel staat: http://www.tektonics.org/copycat/tammuz.php.

      Like

    2. Beste Bas

      Natuurlijk heb ik geen idee op welke bron van informatie jij je conclusies baseerd, maar de evangelieschrijvers waren wel degelijk directe (Mattheus, Johannes), dan wel indirecte (Marcus, Lucas), ooggetuigen en metgezellen van Jezus die zo’n drie jaar met Jezus zijn opgetrokken en er met hun snuit bovenop hebben gestaan in wat Hij deed en leerde. Hoe Hij was en zich gedroeg. Bovendien, Hij heeft waar gemaakt: 1e wat aloude profetieen over de Messias voorzegd hebben, honderden jaren vooruit, in een dusdanig groot aantal dat het wiskundig onmogelijk is. En toch heeft Jezus ze vervuld. Daarom alleen al is er geen enkele twijfel over Wie Hij is. Ten 2e Hij zelf heeft voorzegd, ruim van te voren en diverse malen dat Hij zou sterven EN na drie dagen weer opstaan! En dat is geen mythisch verhaal, maar een historisch feit! Lees voor de ‘aardigheid’ in deze context maar eens het commentaar van Sir Lionel Luckhoo.
      Sir Lionel Luckhoo: topadvocaat, rechtsgeleerde en diplomaat; zie guinness-recordbook 1991; let wel, dit is iemand die is ingewijd in het recht en bewijsvoering, die zéér wel weet waarover hij het heeft, die alle trucs en valkuilen kent, de leugens weet door te prikken, de goede vragen stelt, zich niet met een kluitje in het riet laat sturen; die 245! gewonnen rechtszaken op z’n naam heeft staan, dan ben je een hele grote! Zijn we het erover eens dat zo iemand recht van spreken heeft en ter zake deskundig is?!: hij onderwierp de historische feiten over de opstanding van Jezus Christus verscheidene jaren aan zijn rigoureuze analyse voordat hij verklaarde: “ik zeg ondubbelzinnig dat het bewijsmateriaal voor de opstanding van Jezus zo verpletterend is, dat je gedwongen bent het te aanvaarden op grond van bewijs dat absoluut geen ruimte voor twijfel laat”!
      En C.S. Lewis schrijft:’wat ik hier tracht te voorkomen is dat men die onzinnige opmerking maakt die de mensen vaak over Hem maken: “ik ben bereid van Jezus te aanvaarden dat Hij een voorbeeldig leermeester is, maar niet dat Hij God is.” Dat is nu precies wat we niet moeten zeggen. Een mens die niet meer is dan een mens en de dingen zegt die Jezus zei kan helemaal geen groot leermeester zijn. Hij zou of een gek zijn – op het vlak van de man die ze ziet vliegen en in de waan leeft dat hij Napoleon is, of hij zou de duivel uit de hel zijn. U moet maar kiezen.
      Of deze man was en is de Zoon van God, of anders is Hij een krankzinnige, of nog iets ergers.’ Lewis voegt hieraan toe: ‘je kunt Hem opsluiten als een krankzinnige, je kunt op Hem spuwen en Hem als demon doden; of voor Hem neerknielen en Hem Heer en God noemen. Maar laten we niet aankomen met neerbuigende onzin dat Hij een groot leraar was. Die mogelijkheid heeft Hij voor ons niet opengelaten. Dat was Zijn bedoeling niet.’ Jezus beweerde dat Hij God was. Hij liet geen enkele andere keus over. Zijn pretentie is terecht of ten onrechte; dus moet ze ernstig worden overwogen.
      Iedereen mag natuurlijk geloven wat ‘ie wil, maar mijn motto is: welke feiten en logica rechtvaardigen de conclusies die ik trek. En mijn conclusie is, dat Jezus zeker geen mythe en evenmin een leugenaar was, die zijn namelijk niet bereid om hun leven op te geven, voor een ander en/of voor de leugen die ze presenteren! Dus …..

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s