Mercuriusovergang

Vandaag stond er een bijzonder astronomisch verschijnsel op het programma: een Mercuriusovergang. Dat betekent dat Mercurius, de binnenste planeet van het zonnestelsel, vanaf de aarde gezien voor de zon langsging. Daar zul je weinig van gemerkt hebben; dat Mercurius voor de zon zat heeft ervoor gezorgd dat er maar liefst 0,004% minder zonlicht de aarde bereikte (1).

Met het blote oog kun je Mercurius niet voor de zon langs zien gaan. Daar heb je een telescoop voor nodig met een zonnefilter (anders gaan je ogen stuk). Nu heb ik wel een telescoop, maar helaas geen zonnefilter. Dus heb ik het op een andere manier aangepakt. De zon is namelijk zo fel dat je die op een wit papiertje kunt projecteren.

De afgelopen dagen ben ik daarom bezig geweest om een mobiel, in hoogte en kijkhoek verstelbaar projectiescherm te maken.

IMG-20160509-WA0054 

Met het blote oog kon je de schaduw van Mercurius goed voor de zon langs zien trekken. Maar op de foto’s is dat wat minder duidelijk. Vooral in het begin van de middag was het goed te zien, toen het projectiescherm in de schaduw van het afdak stond en er nog weinig bewolking was. Hieronder een paar foto’s. Maar ik waarschuw je: het klinkt spectaculairder dan het is. De foto’s van de maansverduistering spreken meer tot de verbeelding.

IMG-20160509-WA0050IMG-20160509-WA0043IMG-20160509-WA0039

Het rechter zwarte stipje in bovenstaande afbeeldingen is Mercurius. Het stipje in het midden van de zon is een zonnevlek (koelere vlek op het oppervlak van de zon als gevolg van magnetische velden).

Wat is er nu zo bijzonder?
Een scherm met daarop een heldere projectie van de zon waar één klein zwart stipje voorlangs gaat. Wat is daar nu bijzonder aan? Mercurius draait elke 88 dagen een rondje om de zon. Hoewel alle planeten min of meer in hetzelfde vlak om de zon draaien, zit er toch altijd een klein beetje hoogteverschil in de banen. Daardoor komt het niet vaak voor dat de binnenplaneten Mercurius en Venus vanuit de aarde gezien precies voor de zon langsgaan. De vorige keer dat Venus vanuit de aarde gezien voor de zon door ging was in 2012 (daarvoor 2004). De volgende is pas weer in 2117. Nog 100 jaar wachten dus.
Voor Mercurius hoef je minder lang te wachten. De volgende Mercuriusovergang is 11 november 2019.

Doe-het-zelf
Wil je zelf de Mercuriusovergang van 2019 waarnemen? Dan heb je nog 3 jaar de tijd om te sparen voor (en leren omgaan met) een telescoop. Voor telescopen geldt over het algemeen: hoe duurder, hoe beter. Je wilt overigens niet voor vergroting gaan, maar voor lens- of spiegeldiameter. Dat bepaalt hoeveel licht er binnenkomt. Voor een paar honderd euro heb je al een leuk instapmodel. En als je er wat meer geld tegenaan gooit kun je ze zelfs volledig geautomatiseerd krijgen, computergestuurd en met volgmotor.

Voor een Mercuriusovergang (of zonsverduistering, 1 september 2016 in Afrika of 21 augustus 2017 in West-Europa (2)) heb je dan ook nog een zonnefilter nodig. Of iets wits om op te projecteren. Een whiteboard (maar dat spiegelt, dus liever niet), een flipover, of een ander soort constructie.
En als je dat allemaal te veel moeite vindt, dan kun je misschien eens aankloppen bij een sterrenwacht, of wachten tot je de foto’s op internet kunt zien.

 

(1) http://www.scientias.nl/mis-mercuriusovergang-op-maandag-9-mei/
(2) http://www.timeanddate.com/eclipse/list.html

Advertenties

3 thoughts on “Mercuriusovergang

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s