Bijbelstudie – Twee scheppingsverhalen? (Mat. 19:4-5)

Er zijn veel wetenschappelijke bewijzen aan te voeren voor zowel het scheppingsmodel als het evolutiemodel. Sommige bewijzen worden zelfs door beide partijen gebruikt! Dat geeft ten diepste aan dat de kwestie schepping of evolutie niet gaat om de feiten, maar een geestelijke zaak is. Daarom verzorgt WaaromSchepping af en toe een korte Bijbelstudie die direct of indirect met deze kwestie te maken heeft.

Maar Jezus zei: ‘Jullie weten best dat God bij de schepping een man en een vrouw maakte. En God zei erbij: ‘Een man blijft niet bij zijn vader en moeder. Hij gaat met zijn vrouw leven en ze worden samen helemaal één.’

Mattheüs 19:4-5 (BGT)

Voor de zoveelste keer proberen de Farizeeën Jezus in de val te lokken met raadseltjes en dilemma’s. Je zou zeggen dat ze nu onderhand hun lesje wel geleerd hebben. Alleen al in het Mattheüsevangelie is dit de zevende keer dat Jezus botst met de Farizeeën. Gelukkig trapt Jezus er niet in, en blijkt Hij keer op keer boven de wet te staan. Hij pakt de Farizeeën terug met hun eigen middeltjes.

Huwelijk
Deze keer gaat het over het huwelijk. Dat het niet altijd rozengeur en maneschijn is in een huwelijk is niet van deze tijd. Dat was vroeger ook al zo. Soms liepen huwelijken wel eens stuk. In zo’n geval gaf de man aan zijn vrouw een echtscheidingsbrief mee. Dat was een officieel document waarop vermeld was dat de vrouw in kwestie van haar man gescheiden

Brooklyn_Museum_-_The_Pharisees_Question_Jesus_(Les_pharisiens_questionnent_Jésus)_-_James_Tissot
De Farizeeën bevragen Jezus
(James Tissot, 1886-1894)

was, en dus vrij was om te hertrouwen. Het werd dan niet als overspel gezien. Net als nu waren er toen ook mannen die na een poosje op hun vrouw uitgekeken waren, en wel iets nieuws wilden proberen.
Daarom vragen de Farizeeën: “Mag een man zijn vrouw om willekeurig welke reden verstoten?” Er is altijd wel een reden te verzinnen om te scheiden, als je goed genoeg je best doet.
God weet dat de mens trouweloos is. Daarom is er de mogelijkheid gekomen om een huwelijk te ontbinden. Maar dat is niet hoe God het bedoeld heeft. Betekent dat dan dat je nooit mag scheiden? Nee hoor. Maar je moet er wel een hele goeie reden voor hebben (alleen overspel wordt door Jezus genoemd als geldige reden).

Vanaf het begin
Jezus antwoordt hun met de woorden uit ons vers. God heeft de mens vanaf het begin mannelijk en vrouwelijk geschapen. En daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten, en zijn vrouw aanhangen, en zij zullen samen één vlees worden. ‘Eén vlees worden’ is een Bijbelse uitdrukking die ‘seks hebben’ betekent. Je wordt één van lichaam met je huwelijkspartner.
Het interessante aan dit vers is dat Jezus hier zowel Genesis 1 als Genesis 2 citeert, in dezelfde ademtocht.

Twee scheppingsverhalen?
In Genesis 1 staat dat God in zes dagen de wereld heeft geschapen. Dat deed Hij op een bepaalde volgorde.
Dag 1: Licht en duister, dag en nacht;
Dag 2: De wateren onder de hemel en de wateren boven de hemel;
Dag 3: Droog land en planten;
Dag 4: Zon, maan en sterren;
Dag 5: Zeedieren en vliegende dieren;
Dag 6: Landdieren en uiteindelijk de mens.
Zo klaar als een klontje. Maar dan lees je in Genesis 2 ineens een hele andere volgorde. Daar wordt eerst de man geschapen, dan pas planten, dan dieren, en dan de vrouw. Dit is verwarrend. Voor atheïsten is dit een reden om de Bijbel te verwerpen, en voor christenen om de eerste hoofdstukken van Genesis te verwerpen. Maar Jezus citeert Genesis 1:27 én Genesis 2:24. Voor Hem is het dezelfde gebeurtenis. Dat alleen al moet voor christenen reden genoeg zijn om Genesis 1 en Genesis 2 als twee verslagen van dezelfde gebeurtenis te zien.

Toledoth
In Genesis komt een aantal keren het Hebreeuwse sleutelwoord ‘toledoth’ voor. Dat betekent zoiets als ‘geslacht(sregister)’ of ‘geschiedenis’. P.J. Wiseman herkende hierin Gilgamesh flood 4.JPGeen soort afschrift, dat vaker op kleitabletten werd gebruikt. Dan krijg je eerst het verslag, en dan een tekst als: “Dit is de geschiedenis van de hemel en de aarde”, of, “Dit is het geslachtsregister van Adam.” Dat er een toledoth tussen het scheppingsverslag van Genesis 1 en het verslag van de Hof van Eden in Genesis 2 staat, geeft aan dat het hier om twee aparte verslagen gaat. Twee verschillende beschrijvingen van dezelfde gebeurtenis, als twee verschillende kranten die over hetzelfde evenement berichten vanuit verschillende invalshoeken. Genesis 1, zou je kunnen zeggen, is vanuit het gezichtspunt van God, en Genesis 2 vanuit dat van Adam.

File:Hebrew vav.svg
De Hebreeuwse letter waw

Hebreeuwse grammatica
In het Hebreeuws heb je geen tegenwoordige, verleden en toekomende tijd zoals wij dat kennen. Je hebt daar wel een voltooide vorm (perfectum) en een onvoltooide vorm (imperfectum). Om het geheel nog moeilijker te maken: Genesis staat in de verhalende vorm. Daarbij komt het voorzetsel ‘waw‘ (of ‘vav‘) heel vaak voor. Dat betekent ‘en, toen, maar…’ Kenmerkend aan die verhalende vorm is dat het eerste werkwoord in de imperfectum staat, en dan volgt de rest van de werkwoorden in de vorm waw-perfectum. Dat perfectum moet je dan lezen alsof het een imperfectum is. Maar dat is geen wet van Meden en Perzen. De context is leidend in het Hebreeuws. Dat is een van de redenen waarom er zoveel Bijbelvertalingen zijn, omdat veel Hebreeuwse woorden afhankelijk van de context een andere betekenis kunnen krijgen (kijk alleen al naar de 3 betekenissen die ik voor ‘waw‘ hierboven heb opgeschreven). Op basis van de context kun je Genesis 2:19 (“De HEERE God vormde uit de aardbodem alle dieren van het veld…”) veel beter vertalen met: “De HEERE God had uit de aardbodem alle dieren van het veld (…) gevormd…” Hier staat een goed Engels artikel voor wie zich hier meer in wil verdiepen.

File:Adam Naming the Animals LACMA M.88.91.327.jpg
Adam benoemt de dieren.
Ets van Jan Pietersz. Saenredam

Planten en planten, dieren en dieren
Een oppervlakkige lezing van Genesis 1 en 2 laat een andere volgorde zien: planten-dieren-mens (Gen. 1) of mens-planten-dieren (Gen. 2). Los van de grammatica zijn hier nog steeds geen tegenstellingen. Er staan in het Hebreeuws verschillende woorden voor de planten in Genesis 1 (deshe’) en 2 (siyach). Zo gaat het in Genesis 1 ook over de ‘dieren van de aarde’ (wilde dieren), en in Genesis 2 over de ‘dieren van het veld’ (gedomesticeerde dieren). Met een beetje basiskennis van het Hebreeuws vallen die tegenstrijdigheden dus weg.

Genesis en huwelijk
Genesis vormt de basis voor het huwelijk. Hier lees je waarom één man en één vrouw een verbintenis aangaan. Als je Genesis niet kunt geloven heb je geen basis om te trouwen. Een huwelijk is dan niet veel meer dan een leuk feestje. En natuurlijk hoef je niet in Genesis te geloven om een goed huwelijk te hebben, en is geloof in de schepping ook geen garantie voor een goed huwelijk. Het geeft informatie over de oorsprong van het huwelijk.
Jezus wist dat. Daarom vraagt Hij aan de Farizeeën: “Hebt u niet gelezen dat…?” Het staat er toch? God heeft de mens geschapen als man en vrouw. Op dag 6, gewoon zoals het in de Bijbel staat.

Reflectievragen
-Wat is voor jou het belang van deze tekst?
-Wat zegt het over Genesis dat Jezus het serieus neemt?
-Wat kun je van Jezus leren over Genesis? En over het huwelijk?

Advertenties

7 thoughts on “Bijbelstudie – Twee scheppingsverhalen? (Mat. 19:4-5)

  1. Hoi! Ik heb een vraag, over een fenomeen dat ik vaak hoor als het gaat over de uitleg van ‘dagen’ in Genesis 1. Christenen gebruiken dit fenomeen vaak als zeggen dat het niet om letterlijke dagen van 24u gaat. En dat is dan het volgende: op dag 1 scheidde God licht van duisternis, en noemde het dag en nacht. Maar op dag 4 wilde hij dat er lichten kwamen om de dag van de nacht te scheiden, en schiep Hij zon en maan.

    Nu is dit dus voor veel mensen aanleiding om te zeggen: pas op dag 4 kan er uberhaupt gesproken worden over dag en nacht en letterlijke dagen, omdat nu pas de zon en maan er zijn.

    Heb jij daar een visie op? Ik kom daar niet helemaal uit.
    Alvast bedankt voor de reactie!

    Groetjes, Tessa

    Like

    1. Hoi Tessa,

      Goeie vraag. Onbedoeld heb je het antwoord al in je vraagstelling gegeven. God noemt het licht ‘dag’ en de duisternis noemt Hij ‘nacht’. Daarmee zijn ‘dag’ en ‘nacht’ gedefinieerd. Pas op dag 4 wordt het licht ‘toegekend’ aan de zon. Maar ook zonder zon kun je natuurlijk licht hebben: een kaarsje, een lamp en een computerscherm geven licht zonder dat ze de zon zijn.

      In het Hebreeuws wordt er geen onderscheid gemaakt tussen dag 1-3 en 4-6. Ze worden allemaal ‘dag’ (Hebr: ‘jom’) genoemd, en allemaal afgesloten met ‘avond’ en ‘ochtend’. Dat er geen significant onderscheid in lengte zit tussen dag 1-3 en 4-6 kun je ook terugzien in de Tien Geboden, waar God de scheppingsweek aanhaalt als model voor de zesdaagse werkweek.

      Maar stel nu eens even dat het waar is wat die mensen zeggen, dat je, omdat er geen zon was, op dag 1-3 niet kunt spreken van een dag in de letterlijke zin.
      Wat dan nog?

      In die drie scheppingsdagen kun je geen miljoenen jaren van evolutie kwijt (sowieso is volgens oude-aardemodellen eerst de zon ontstaan en daarna pas de aarde). Daarbij, op dag 3 maakte God de bomen en planten, maar van dieren was toen nog geen sprake. Planten kunnen niet miljoenen jaren overleven zonder insecten om ze te bevruchten en vogels om de zaden te verspreiden. En alle andere problemen, zoals dood voor de zondeval, blijven gewoon bestaan.

      Er is dus geen reden om aan te nemen dat dag 1-3 iets anders waren dan gewone dagen.

      Like

  2. Dat is een goed punt ja. Bovendien snap ik niet zo goed waarom God expliciet zou aangeven dat het avond en ochtend was geworden, als Hij daarmee niet op een letterlijke dag doelde. En die tekst uit Exodus is zo mogelijk nog overtuigender. Ik denk dat Mozes, toen hij dit hoorde, niet dacht: God zegt wel dag, maar hij bedoelt vast duizenden jaren.

    Sowieso heb ik de evolutie al, om alle redenen die ik overal (en vooral hier) heb gelezen, verworpen. Ik kan dat net als jij niet rijmen met een God die houdt van de zwakke, en die Zijn schepping goed noemde, wat niet te verenigen is met miljoenen jaren aan dood en survival of the fittest voordat hij aan Adam en Eva zou zijn begonnen. Bovendien zegt God ook duidelijk dat uit Eva ALLE mensen voortkwamen. Dus er waren geen mensen voor Adam en Eva. Om dan te denken dat er wel mensachtigen waren die geen echte mensen mochten heten, ik vind het niet overtuigend.

    Wat ik me wel afvraag is of eventuele afwijkingen qua leeftijd van de aarde ook veroorzaakt kan worden door het feit dat God de aarde schiep, maar we niet weten hoe oud deze toen was. Ik bedoel dan: Adam werd gemaakt en was meteen volwassen, aangezien hij direct kon voortplanten, dus wellicht zou je, als je Adam was en je gereedschap had om de aardlagen te onderzoeken, toen ook al gedacht hebben dat de aarde niet ‘0’ aangaf. Maar dat is een gedachte. Niet om een evolutie in te passen, want zoals jij ook al zei, dan geloof je in een heel andere God dan die van de Bijbel.

    Bedankt voor je snelle reactie!

    Groetjes, Tessa

    Like

    1. Hoi Tessa,

      Mooi om te horen dat je hier op deze manier mee bezig bent en dat je God helemaal op Zijn Woord durft te geloven!

      Wat betreft het ‘op leeftijd geschapen zijn’ van de aarde: ik denk dat dat tot op zekere hoogte mogelijk is. Waarschijnlijk zullen ook bij de schepping, net als bij de zondvloed, krachtige processen een rol hebben gespeeld. God heeft de aarde immers gemaakt om bewoond te worden, dan heb je niets aan een rotsklomp, maar dan moet je juist een aarde hebben die een vruchtbare bodem heeft. Dat kan de illusie van lange tijd opwekken.
      Maar dat kan maar tot zekere hoogte, want in de aarde zit ook informatie. Een fossiel, bijvoorbeeld, is informatie over een organisme dat ooit op die plek begraven is. Als God de wereld ‘op leeftijd’ geschapen heeft, dan mag je niet verwachten dat daar fossielen in zitten. Dan zou God namelijk een vals getuigenis geven. Ik heb weinig op met mensen die zeggen dat God (of de duivel) fossielen in de aarde heeft gestopt om mensen op de proef te stellen.
      Ook op het gebied van radiodatering kan de aarde zeker ‘op leeftijd geschapen’ zijn. Neem bijvoorbeeld de uranium-lood methode. De aarde is gemaakt om te bewonen, en mensen hebben meer aan lood dan aan uranium. Logisch dan dat God meer lood dan uranium in de grond zou stoppen. Maar als je gelooft dat alle lood in een bepaald stuk gesteente is ontstaan door radioactief verval van uranium, dan kom je automatisch op een veel hogere ouderdom voor de aarde uit.

      Maar nu komen we al snel op een filosofisch gebied. Want als de aarde waar we nu op wonen jong is (6000 jaar, om en nabij), dan weten we helemaal niet hoe een oude aarde eruit ziet! Dat is dus alleen maar speculeren.

      Zoals je terecht aangeeft waren Adam en Eva als volwassenen geschapen, en ook de planten- en dierenwereld functioneerde direct. Dat moet ook wel, want de meeste jongen gaan dood als hun ouders niet voor ze zorgen (denk aan vogeltjes in het nest die gevoed worden door de ouders, of zoogdieren die in hun eerste levensperiode afhankelijk zijn van moedermelk). Maar zelfs wanneer mensen, dieren en planten als volwassenen geschapen zijn wil dat nog niet zeggen dat je hetzelfde principe ook toe kunt passen op de aarde.

      Shalom!

      -GJ

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s