Hoe lang is een dag? Standaard thevo-argumenten (1)

In de jaren dat ik actief ben op het gebied van schepping en evolutie heb ik twee dingen geleerd: de strijd speelt zich voornamelijk af in de kerk en je hoort steeds dezelfde argumenten. Hoog tijd om daarom de meest voorkomende argumenten van theïstisch evolutionisten eens op een rijtje te zetten.

Theïstisch evolutionisten (afgekort thevo’s) moeten de Bijbel her-interpreteren om die 20031117passend te maken met het evolutiemodel. Ze moeten de zesdaagse schepping oprekken, een historische Adam en zondeval ontkennen en de zondvloed lokaal maken. Allerlei Bijbelse en historische feiten worden figuurlijk opgevat, met vooral een geestelijke betekenis. Als de schepping, zondeval en zondvloed alleen in de eerste hoofdstukken van Genesis werden genoemd zouden ze het gemakkelijk hebben. Maar de hele Bijbel door wordt naar deze gebeurtenissen verwezen als feitelijke historie. Thevo’s hebben niet alleen maar een probleem met Genesis, maar met de hele Bijbel. Laten we eens kijken hoe ze dat probleem proberen op te lossen… en tegelijkertijd weer een heleboel nieuwe problemen voor zichzelf creëren!

Een noot vooraf: als jij theïstisch evolutionist bent en je vindt dat ik een ‘oplossing’ heb gemist, of verkeerd heb weergegeven, plaats dan even een berichtje in de comments, dan neem ik het mee. Weerleggingen zijn ook welkom in de comments. Mits je ze goed kunt onderbouwen, natuurlijk. Zoals altijd worden reacties die op de man gespeeld worden niet geplaatst.

Thevo-argument: dag is niet altijd 24 uur
Om de miljoenen jaren die evolutie nodig heeft ergens in de Bijbel te kunnen stoppen, moet je op zoek naar een plek die dat toestaat. Dat kan natuurlijk niet tussen Abraham en Izaäk. Abraham is de voorvader van het Joodse volk. Dat kan, goed bekeken, zelfs niet tussen Adam en Seth, want de mens is pas ergens aan het eind van al die miljoenen jaren ten tonele verschenen.

sunset-3-1399594851uqzJe moet de lange, evolutionaire tijdsperioden dus kwijt vóór de schepping van de mens. In de Bijbel lees je dat God zes dagen over Zijn scheppingswerk heeft gedaan. Een oppervlakkige lezing van de Bijbel laat zien dat het hier om gewone dagen gaat, zoals wij die ook kennen. Dagen van (ongeveer) 24 uur dus. Ongeveer, want we moeten niet dogmatisch zijn als de dagen vroeger, voor de zondvloed, een paar minuten langer of korter duurden. Vandaar ‘gewone dagen’, zoals Genesis 1 door de hele kerkgeschiedenis heen is opgevat (enkele uitzonderingen daargelaten).

Maar dan komt het. In Genesis 2 geeft God aan Adam de volgende waarschuwing:

En de HEERE God gebood de mens: Van alle bomen van de hof mag u vrij eten,
maar van de boom van de kennis van goed en kwaad, daarvan mag u niet eten, want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven.

Genesis 2:16-17

“Aha!” roepen de thevo’s triomfantelijk. “Adam – waarvan we überhaupt niet geloven dat dat ooit een echt persoon is geweest, maar dat terzijde – stierf helemaal niet op de dag dat hij van die boom at! Dat was pas zo’n 1000 jaar later (wat we ook niet letterlijk nemen). Dus ‘dag’ betekent niet altijd ’24 uur’.”

Een lesje Bijbels Hebreeuws
Het klopt, mijn thevo-vrienden, dat het woord ‘dag’ niet altijd 24 uur hoeft te betekenen. De betekenis van Hebreeuwse woorden hangt namelijk af van de context. Zo heeft bijna elk Hebreeuws woord meerdere betekenissen. Je kunt dus niet zomaar losse woorden vertalen, en diezelfde vertaling elke keer toepassen. Dat geldt ook voor het woordje dag (yōm):Slide1.JPGYōm heeft meerdere betekenissen. Volgens Broers’ Woordenboek van het Bijbels Hebreeuws zijn er twee betekenissen (en nog een achttal bijzonderheden): 1. dag; 2. een tijd, tijdsduur, levensdagen. Elke keer dat je in het Oude Testament dus het woord yōm tegenkomt moet je kiezen voor een van die vertalingen. Zoals gezegd is de context daarbij belangrijk.moon-1371995471xop
Yōm komt 2301 keer voor in het Oude Testament. Van al die 2301 keer is de betekenis (dag of onbepaalde tijd) bekend. Alleen bij de 10 keer dat yōm in Genesis 1 voorkomt zijn twijfels over de vertaling. Die twijfels zijn er niet vanuit de tekst, dat is namelijk zo klaar als een klontje. Die twijfels komen voort uit een geloof in de miljoenen jaren die evolutionisten nodig hebben.

Yōm buiten Genesis
Een beproefde methode om Bijbelteksten uit te leggen is Schrift met Schrift vergelijken. In dit geval betekent dat: hoe wordt yōm in andere teksten in het Oude Testament gebruikt. Specifiek yōm in combinatie met andere woorden die in Genesis 1 worden genoemd: avond en/of ochtend, nacht, en getallen. Dat komt in het Oude Testament nog een aantal keer vaker voor. In de tabel hieronder zie je hoe vaak deze constructies voorkomen buiten Genesis 1:Slide3.JPG

(Gegevens overgenomen uit hoofdstuk 2 van Hoe Bestaat het?. De Engelstalige versie van dit boek kun je hier raadplegen.)

In al deze gevallen gaat het om gewone dagen. Waarom moeten dan de scheppingsdagen, waar al deze woordgroepen voorkomen, figuurlijk worden opgevat?

Op de dag dat je daarvan eet…
Zoals al eerder aangegeven stierf Adam niet op de dag dat hij at van de vrucht van de boom van kennis van goed en kwaad (Genesis 2:17). Hij werd uiteindelijk 930 jaar oud! Als altijd bepaalt de context de betekenis. Dat betekent dus dat ‘dag’ in dit geval geen letterlijke dag is. Dat zie je vaker bij het woord beyōm dat hier gebruikt wordt: 

Slide2.JPG

In het Hebreeuws worden voorzetsels aan het woord vast geschreven. Net zoals yōm heeft ook het voorzetsel be– meerdere betekenissen. In het algemeen is be– een voorzetsel van plaatsaanduiding. Mogelijke vertalingen zijn in, door, bij, te, etc. Letterlijk betekent beyōm dus zoiets als “in de dag”. Omdat dat geen goed Nederlands is wordt dat meestal vertaald met “op de dag”. Maar beyōm is in het Hebreeuws vaak een figuurlijke tijdsaanduiding. Je mag dit woord bijvoorbeeld vertalen met “wanneer” of “ten tijde van”. Dat betekent dat je Genesis 2:17 dus: “Wanneer je van die boom eet, zul je zeker sterven.” Beyōm moet dus figuurlijk worden opgevat. Daarin hebben thevo’s gelijk. Dat zegt echter niets over het gebruik van yōm in Genesis 1.
Waarom Adam niet direct na de eerste hap dood neerviel is weer een ander verhaal, en omwille van de omvang van dit artikel voor een ander deel van deze serie.

Opmerking over de getallen
In veel Bijbelvertalingen worden de scheppingsdagen opgesomd als “de eerste dag, … de tweede dag, …” etc. In het Hebreeuws staat het volgende (letterlijk vertaald):
-dag één (Genesis 1:5);
-dag tweede (Gen. 1:8);
-dag derde (Gen. 1:13);
-dag vierde (Gen. 1:19);
-dag vijfde (Gen. 1:23);
-dag de zesde (Gen. 1:31);
-dag de zevende (Gen. 2:2 en 2:3).
sunset-15De eerste dag krijgt een hoofdtelwoord (één), de andere een rangtelwoord (tweede, derde, enz.). Het Hebreeuws kent geen onbepaald lidwoord (een), alleen bepaald (de/het). Dat betekent dat een onbepaald lidwoord dus soms toegevoegd moet worden. Het mag duidelijk zijn dat de constructie “dag de zesde/zevende” vertaald moet worden als “de zesde/zevende dag”. Ook voor “dag één” is weinig interpretatieruimte. Bij de tweede t/m vijfde dag ligt dat wat anders. Dat kun je namelijk vertalen als “de tweede dag” of “een tweede dag”. Op basis van de context blijkt dat “de tweede dag” hier de voorkeur heeft.

Dag = dag
Op basis van het Hebreeuws is het niet mogelijk om een andere interpretatie aan de dagen van Genesis 1 toe te kennen dan die van een gewone dag. Andere Bijbelteksten bevestigen deze interpretatie. Houd voor ogen dat de Israëlieten de opdracht kregen om de geboden aan hun kinderen door te geven (Deuteronomium 6:7). Daaruit kun je opmaken dat de tekst ook voor kinderen te begrijpen is. Dit doet sterk denken aan Jezus’ uitspraak dat wie het Koninkrijk van God binnen wil gaan moet worden als een kind. Genesis 1 is geen hele ingewikkelde tekst die men moet her-interpreteren om tot de juiste betekenis te komen. Gods woord is waarachtig vanaf het begin (Psalm 119:160). Dat moet van het eerste evolutieboek nog gezegd worden. Misschien wordt het dus tijd om de evolutietheorie te her-interpreteren…

Advertenties

8 thoughts on “Hoe lang is een dag? Standaard thevo-argumenten (1)

  1. Ik hoop dat je mijn reactie niet verwijderd omdat het anoniem geplaatst is. Het gaat immers om het argument, niet om de persoon. Ik wil je mijn kant van het verhaal laten zien, iemand die wel gelooft in de schepping maar die geloofd dat de schepping gebeurd is doormiddel van evolutie.

    Gezien er genoeg mensen zijn die hier al over na hebben gedacht verwijs ik je even door naar Wikipedia, dat is makkelijker dan het allemaal zelf nog een keer op te schrijven.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Genesis_(boek)

    Natuurlijk is wikipedia zelf geen goede bron maar je kan zelf de verwijzingen in het relevante stukje doorkijken voor goede bronnen.

    ”Discussie over de historische betrouwbaarheid[bewerken]
    Tot ver in de nieuwe tijd werd Genesis letterlijk genomen zoals het er staat maar de joodse filosoof Philo Judaeus (ca. 20 v.Chr. – ca. 42) maakte reeds verschil tussen “letterlijke juistheid” en “allegorische juistheid” van het boek Genesis. In het christendom gaf onder andere de kerkvader Augustinus allegorische interpretaties.

    Onder invloed van de kritiek op het christendom tijdens de Verlichting in de 18e eeuw begon men de historische betrouwbaarheid van het boek nader te onderzoeken. In de opkomende archeologie van het Midden-Oosten kon men aanvankelijk weinig Bijbelse gebeurtenissen terugvinden in de bodemvondsten. Tekstcritici stelden een theorie op die inhield dat Genesis werd samengesteld uit verschillende, deels tegenstrijdige, bronnen en dat de eindredactie pas in de tijd van de Babylonische ballingschap werd voltooid.

    Het gevolg van dit alles is dat veel hedendaagse historici de geschiedkundige waarde van Genesis betwisten. Ze voeren daar allerlei argumenten voor aan:

    -Genesis beschikt niet over een duidelijke aanduiding van het auteurschap;
    -Er is sprake van anachronismen; zo is volgens Genesis de zon geschapen na de scheiding tussen licht en donker.
    -Er worden diverse Hebreeuwse benamingen voor God gebruikt;
    -Er is sprake van diversiteit in stijl en woordenschat;
    -Genesis bevat duplicaten en tegenstrijdig lijkende verhalen over dezelfde gebeurtenissen.
    -Genesis bevat verhalen die ook in andere, oudere, geschriften bekend zijn, bijvoorbeeld het verhaal van de -Zondvloed dat overeenkomsten vertoont met het Gilgamesj-epos.
    -Biologisch gezien is het onmogelijk voor een mens om zo oud te worden (ruim 900 jaar) als in Genesis wordt genoemd; het bestaan van mensen die zo oud werden is nooit door archeologische vondsten bevestigd.
    -Op basis van de verschillende historische bronnen[bron?] wordt het ontstaan van het boek Genesis gedateerd tussen de 9e tot de 5e eeuw v.Chr..

    Dit alles heeft ertoe geleid dat nogal wat hedendaagse Bijbelexegeten Genesis niet, of slechts ten dele, opvatten als een historisch relaas. Er zijn echter ook Bijbelexegeten en historici[bron?] die hier anders tegen aankijken en menen dat de geschiedkundige waarde van Genesis wel de toets der kritiek kan doorstaan.

    Archeologische vondsten geven meer duidelijkheid over de herkomst van de verhalen in Genesis. Een voorbeeld hiervan zijn de kleitabletten van Ebla. Op deze tabletten uit ongeveer 2200 v.Chr. worden veel plaatsnamen en personen vermeld die ook in Genesis worden genoemd. Ook werd door vondsten van kleitabletten in Soemerië bekend dat soortgelijke verhalen al de ronde deden in 3000 v.Chr..

    Voor een nadere uiteenzetting van deze controverse wordt verwezen naar het artikel Scheppingsverhaal (Genesis).”

    Ik twijfel er niet aan of dagen letterlijk moeten worden genomen door de manier waarop het is opgeschreven. Wat ik belangrijk vind is dat je kijkt naar wie het heeft opgeschreven. Ik geloof zeker dat ze zijn geinspireerd door God, maar dit betekend niet dat ze het woord voor woord letterlijk hebben opgeschreven.

    Gods woord is waarachtig vanaf het begin. Dit wil niet zeggen dat het woord-voor-woord letterlijk is vanaf het begin.

    Misschien wordt het dus is tijd om de scheppingstheorie te herinterpreteren. Waarom is het zo belangrijk dat God’s woord letterlijk moet worden geinterpreteerd? Gaat het niet om Jezus zijn liefde? Het is natuurlijk belangrijk dat God de aarde geschapen heeft, maar waarom is het zo belangrijk dat dat in precies zeven dagen gebeurde?

    Like

    1. Dag anoniem,

      Je ziet, ik sta anonieme reacties zeker toe. Al zou ik je wel willen vragen om voor het vervolg een pseudoniem te kiezen, dat praat makkelijker voor het geval meerdere mensen anoniem willen reageren.

      Gelukkig geef je zelf al aan dat Wikipedia geen betrouwbare bron is. Je citeert een heel stuk daarvan. In zo’n geval ben ik meestal geneigd om mensen door te verwijzen naar http://www.waaromschepping.nl/goeiekoop. Desalniettemin zal ik toch op een paar punten uit je citaat reageren, namelijk die opsomming van redenen waarom men niet in Genesis als historisch geschrift gelooft. De meeste ervan vallen weg wanneer je uitgaat van de theorie dat Genesis op kleitabletten is geschreven.

      -Geen duidelijk auteurschap: klopt. Maar is dat een probleem? Andere Bijbelboeken die wél een duidelijk aanwijsbare auteur hebben worden ook betwist. Elk kleitablet had zijn eigen auteur, en die staat in het ‘afschrift’ (Hebreeuws: toledoth, vertaald met ‘geschiedenis’ of ‘geslachtsregister’).
      -Anachronismen: die zijn te verklaren doordat een redacteur, waarschijnlijk Mozes, de losse kleitabletten aan elkaar geschreven heeft tot één document.
      -Diverse benamingen voor God: wederom, verschillende auteurs van de verschillende kleitabletten. Verschillende benamingen kan ook wijzen op verschillende titels/functies/aanspreekvormen.
      -Diversiteit in stijl en woordenschat: verschillende auteurs van de kleitabletten (zie je een patroon ontstaan?)
      -Duplicaten: verschillende auteurs die de gebeurtenissen verschillend omschrijven, of meer details geven (zo is Genesis 2 een uitwerking van dag 6 van Genesis 1).
      -Oudere verhalen: hoe weet je dat ze ouder zijn? Die datering is al gebaseerd op de gedachte dat Genesis niet klopt (lange evolutionaire tijd, waarbij de eerste menselijke beschavingen veel ouder worden gedateerd dan de 6000 jaar die de Bijbel als maximumgrens geeft). Ten diepste is dat een cirkelredenering: Genesis klopt niet omdat andere geschriften ouder zijn, gebaseerd op de gedachte dat Genesis niet klopt. Het Gilgamesj-epos is om meerdere redenen duidelijk afgeleid van het Bijbelse vloedverhaal. Kijk bijvoorbeeld naar de vorm van de ark (een stabiele balkvorm in de Bijbel versus een tuimelende kubus in het GE. Meer info in De Wereldwijde Vloed van Tjarko Evenboer, en Moderne Wetenschap in de Bijbel van Ben Hobrink.
      -De mens kan vandaag de dag niet zo oud worden als in Genesis. Maar als God de mens ‘zeer goed’ (perfect) geschapen heeft, dan kan dat wel. Dan waren de telomeren (eindstukjes van het DNA) waarschijnlijk een stuk langer, zodat het DNA vaker kon delen. En dan waren er veel minder genetische foutjes. Dat er geen menselijke resten van die ouderdom worden gevonden is logisch, nagenoeg alle tekenen van de pre-zondvloedbeschaving zijn uitgewist door de zondvloed. Na de vloed zie je dat de mensen al snel minder oud werden. Er zijn wel degelijk mensen gevonden die ouder werden dan de mensen van nu, al wordt dat niet zo geïnterpreteerd.
      -De datering van Genesis: dit is een achterhaald argument. Dat stamt van de ‘documentaire hypothese’, die uitgaat van vier schrijvers van Genesis (en de hele Torah). Deze hypothese is ondertussen niet meer een mainstream argument. Volgens deze hypothese zou de Torah ten tijde van de Babylonische ballingschap geschreven zijn, of misschien iets eerder. In elk geval niet door Mozes.

      De kleitablethypothese is interessant genoeg om eens een heel artikel aan te wijden. Maar ja, dat zijn wel meer zaken. Dus daar zul je nog even op moeten wachten (of het internet op moeten gaan, de bedenker is P. J. Wiseman).

      Maar dan het belangrijkste punt van je hele betoog. Waarom is dit belangrijk? Een hele goede vraag. Eentje waar ik al eerder over heb geschreven (ja, elk woordje is een aparte link).
      Maar het kan geen kwaad dat hier nog een keer te herhalen.

      Als de scheppingsdagen in Genesis niet letterlijk zijn, maar miljoenen jaren hebben geduurd, dan was er al dood voor de eerste mensen er waren. De aanwijzingen daarvoor vind je immers in het fossielenbestand in de geologische kolom, wat de eerste aanzet is geweest voor de interpretatie van een oude aarde. Als er al dood was voor de zondeval, dan is de dood dus niet het gevolg van de schuld van de mens (zondeval), zoals Genesis zegt. En dan hoefde Jezus ook niet te sterven aan het kruis om de gevolgen van de zondeval teniet te doen. Atheïst Frank Zindler ziet dat ook in (en veel christenen helaas niet):

      Het meest vernietigende dat biologie het christendom heeft aangedaan was de ontdekking van biologische evolutie. Nu we weten dat Adam en Eva nooit echt bestaan hebben is de kernmythe van het christendom vernietigd. Als er nooit een Adam en Eva zijn geweest, was er nooit een zondeval. Als er geen zondeval is geweest, is er geen noodzaak voor redding. Als er geen noodzaak voor redding is, is er geen noodzaak voor een redder. En dat maakt Jezus, historisch of niet, werkeloos. Ik denk dat evolutie absoluut de doodsteek is voor het christendom.

      Frank Zindler, in debat met William Craig, Atheism vs Christianity video, Zondervan, 1996.

      Los daarvan vallen er ook meer dingen om, zoals de Tien Geboden en zelfs de leer van Jezus en de discipelen. Zij geloofden immers ook in de historiciteit van Genesis. Als wij aan de historische betrouwbaarheid van Genesis twijfelen zeggen we het dus eigenlijk beter te weten dan Jezus.

      Je ziet, reden te over waarom Genesis nogal belangrijk is.

      Like

    2. Beste Anoniem,
      Ook ik wil graag een reactie geven op enkele van jouw uitspraken, ook al zie ik dat Waaromschepping dat al heeft gedaan.
      Je schrijft:

      “Tot ver in de nieuwe tijd werd Genesis letterlijk genomen zoals het er staat maar de joodse filosoof Philo Judaeus (ca. 20 v.Chr. – ca. 42) maakte reeds verschil tussen “letterlijke juistheid” en “allegorische juistheid” van het boek Genesis. In het christendom gaf onder andere de kerkvader Augustinus allegorische interpretaties.”

      Philo baseerde de niet-letterlijkheid van Genesis op platoonse filosofieën, niet om bepaalde exegetische redenen. Zo goed als alle theologen hebben tot voor de Verlichting Genesis letterlijk geïnterpreteerd, op Origenes en Augustinus na, hoewel die ook in een jonge schepping geloofden.

      “-Genesis bevat verhalen die ook in andere, oudere, geschriften bekend zijn, bijvoorbeeld het verhaal van de -Zondvloed dat overeenkomsten vertoont met het Gilgamesj-epos.”

      Het blijkt juist dat het verhaal in Genesis meer overeenkomsten vertoont met de oudere Babylonische versies dan met de nieuwere. Het zondvloedverhaal lijkt bijv. meer op bepaalde versies van het Atrahasis Epos dan op het Gilgamesj Epos.

      Like

  2. Men kan de dagen van Genesis 1:5,8 en 13 niet als gewone dagen interpreteren omdat pas de vierde dag, in vers 19 er een zon is die de dagen aangeeft. Er kan pas ook de vierde dag sprake zijn van 24 uur. Het ligt dus voor de hand om andersoortige dagen te veronderstellen voor in ieder geval de eerste drie dagen van Genesis.

    Like

    1. Dag Kees,

      Goed punt, en eentje die een aparte vermelding verdient in de rubriek Standaard thevo-argumenten. Desondanks toch vast even een korte reactie.

      In Genesis 1:5 noemt God het licht dag en het duister nacht. Er wordt niets gezegd over de bron van het licht. Misschien was dat God Zelf wel (zie Openbaring 21:23). Daar kunnen we dan ook geen definitieve uitspraak over doen. Wat je echter wel weet is dat de zon niet de enige lichtbron is. De tl-balk in je keuken, de schemerlamp op je nachtkastje, zelfs het scherm van je computer en smartphone is een lichtbron. Vanaf dag 4 wordt dat licht toegekend aan de zon. Bedenk goed dat de schepping nog niet af was, het was een proces. Eerst is er licht, en daarna krijgt de zon de heerschappij over de dag. Omdat daar hetzelfde woord voor ‘dag’ wordt gebruikt in het Hebreeuws wil de auteur duidelijk maken dat dag 1-3 ook gewone dagen waren.

      Maar zelfs al was dat niet, wat los je ermee op? Stel nu dat dag 1-3 miljoenen of miljarden jaren geduurd hebben. Dan kun je daar niet de sterren in kwijt, want die werden pas op dag 4 geschapen (en juist uit het heelal komt het leeuwendeel van de miljarden jaren). Ook de miljoenen jaren op aarde raak je niet kwijt, want die komen uit de geologische kolom (welke ik toeschrijf aan de zondvloed). In die kolom zitten immers enorm veel sporen van leven (fossielen). Daar zitten fossielen tussen van dieren en mensen, die zijn op dag 5 en 6 geschapen. En dan waren daar de planten, op dag 3 geschapen. Die konden geen miljoenen jaren zonder vogels en insecten om ze te bevruchten (een dag of 2 gaat nog wel).
      Je ziet, zelfs al rek je dag 1-3 oneindig ver op, dan los je daarmee geen problemen op, maar creëer je wel weer een paar nieuwe.

      Like

  3. Goeiemorgen, is het niet zo dat toen God zei: “…want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven.” dat dit niet lichamelijk sterven was maar geestelijk? 1 van de gevolgen van zijn daad was namelijk dat hij onder andere de intimiteit die hij met God had kwijt raakte. Je kunt zonder God lichamelijk wel leven maar toch geestelijk dood zijn. God geeft tenslotte leven en een leven zonder Hem is dood. Dit is althans hoe ik het altijd geïnterpreteerd heb…

    Like

    1. Dag Daniël,

      Het geestelijk of lichamelijk sterven van Adam is een van de argumenten die ik in deze rubriek ook nog aan bod wil laten komen. In eerste instantie had ik gehoopt er meerdere per keer te kunnen bespreken, maar dan wordt het stuk wel erg lang. Een wat uitgebreider antwoord hou je nog van me tegoed, maar ik kan al wel een tipje van de sluier oplichten. In het Hebreeuwse woordgebruik wordt er namelijk geen onderscheid gemaakt tussen lichamelijk en geestelijk sterven zoals jij dat doet. Ik ben het helemaal met je eens dat je zonder God wel lichamelijk kunt leven, maar geestelijk dood kunt zijn. Maar dat is niet wat er bedoeld wordt in deze context.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s